โครงการ “บัณฑิตนักพัฒน์ นวัตกรชุมชนต้นแบบวิถีพุทธ” เกิดขึ้นจากความร่วมมือเชิงวิชาการและภาคปฏิบัติระหว่าง มูลนิธิมหาวิชชาลัยธรรมะ และ มหาวิทยาลัยแม่โจ้–แพร่ เฉลิมพระเกียรติ โดยมีจุดมุ่งหมายหลักในการสร้าง “ผู้นำชุมชน” ที่มีความรู้และจิตสำนึกทางธรรม สามารถนำนวัตกรรมพัฒนาเข้าชุมชนได้อย่างยั่งยืนตามแนวทางพุทธธรรม

⸻

จุดเริ่ม – เจตนารมณ์ในการก่อตั้ง

มูลนิธิมหาวิชชาลัยธรรมะ ซึ่งตั้งมั่นในการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ให้ “สร้างสรรค์สังฆะ สร้างสรรค์สังคมแห่งการเรียนรู้ตามวิถีพุทธ วิถีธรรม วิถีไทย” ต้องการขยายศักยภาพของชุมชนต้นแบบเพื่อเผยแนวคิดเชิงปฏิบัติที่จับต้องได้ จึงร่วมกับมหาวิทยาลัยแม่โจ้–แพร่ เฉลิมพระเกียรติ สร้างโครงการนำร่องนี้เพื่อพัฒนานักศึกษารุ่นต้นแบบที่จะกลายเป็น “บัณฑิตนักพัฒน์” ที่มีทักษะ คิดเป็น ทำเป็น แก้ปัญหาได้จริง

⸻

เวทีเริ่มต้น – วันนำร่อง (19–20 มกราคม 2567)

ในช่วงวันที่ 19–20 มกราคม 2567 ได้จัด เวทีเสวนาเชิงปฏิบัติ (Focus Group + Workshops) ณ ศูนย์การเรียนรู้มูลนิธิมหาวิชชาลัยธรรมะ (อาศรมพอเพียงภิรมย์ ปากช่อง) มีผู้เชี่ยวชาญร่วมวงทั้ง อาจารย์ ดร.ปณิธี บุญสา (แม่โจ้–แพร่), พระครูพิศาลธรรมจารี รศ.ดร. (มูลนิธิ) และนักศึกษาร่วมพูดคุยถึงแนวทางการจัดทำ “พิมพ์เขียว” (blueprint) สำหรับคนต้นแบบ และกำหนดเป้าหมายการพัฒนาบัณฑิตนักพัฒน์อย่างชัดเจน 

⸻

เป้าหมายหลักและออกแบบกระบวนการเรียนรู้

โครงการเน้นตามแนวคิดที่ว่า “พัฒนาคน พัฒนางาน พัฒนาสถานที่เชิงพุทธ” โดยเฉพาะบนพื้นที่ “ยุทธศาสตร์สวรรค์บ้านสวน(นา)” โดยมีกรอบการพัฒนาบุคลากรให้เป็น:

 1. นักคิด นักปฏิบัติ นักแก้ปัญหา ในบริบทชุมชน

 2. นักสังเกต วิเคราะห์ ถ่ายทอดองค์ความรู้ ต่อสังคม

 3. นวัตกรชุมชน ที่ผสมผสานธรรมะ – เศรษฐกิจพอเพียง – การพัฒนาทักษะวิชาชีพ

 4. ผู้จัดการเชิงกลยุทธ์ ที่เข้าใจบริบท พัฒนาอย่างยั่งยืนทั้งด้านทุน ชุมชน และภูมิสังคม 

⸻

กระบวนการสร้างองค์ความรู้และผลงาน

โครงการนำกระบวนการจาก “เวที Focus Group + เวิร์คช็อปฯ” มาสร้างเป็น “พิมพ์เขียว” (เอกสารชื่อ “งอกงามเพราะความพากเพียร”) ซึ่งประกอบด้วยบทต่าง ๆ เช่น:

 • กำเนิดมูลนิธิ และศูนย์การเรียนรู้

 • พื้นฐานอาศรมพอเพียงภิรมย์

 • ฐานการเรียนรู้ 8 ฐาน

 • โครงการนำร่องสร้างบัณฑิตนักพัฒน์ฯ

 • การสร้างเครือข่ายภาคี

 • วิสาหกิจชุมชนผัก–สมุนไพรปลอดสาร

โดยเน้นการเรียนรู้จาก “ห้องเรียนสถานการณ์จริง” (สถานที่ทำงานจริง งานธรรม งานชุมชน งานสารสนเทศ การบริหารสัปปายะ และกิจการธรรมธุรกิจของอาสา) เพื่อให้นักศึกษาส่งผ่านการฝึกจริง และตั้งใจให้กลายเป็นต้นแบบในการจัดการเชิงปฏิบัติ 

⸻

ความหมายเชิงนวัตกรรม

โครงการนี้ไม่ใช่เพียงการอบรมหรือสัมมนา แต่เป็นการ สร้างนวัตกรชุมชนวิถีพุทธ คือ…

 • มีศักยภาพทั้งทางวิชาการและศีลธรรม

 • เข้าใจธรรมะอย่างรอบด้านและปฏิบัติได้จริง

 • มีภูมิปัญญาท้องถิ่น ผนวกกับความรู้สมัยใหม่

 • มุ่งใช้พลังชุมชนเป็นทุนเปลี่ยนแปลงสังคมอย่างมั่นคง 

⸻

ผลลัพธ์ที่คาดหวัง

เมื่อสิ้นสุดโครงการ จะได้:

 • ต้นแบบบัณฑิตนักพัฒน์ ที่พร้อมขยายผลงานกลับไปยังชุมชน

 • ต้นแบบ “พิมพ์เขียว” สำหรับพื้นที่อื่น ๆ

 • เครือข่ายภาคีร่วมพัฒนา เช่น พระสงฆ์ นักอาสา มหาวิทยาลัย และชุมชน

 • วิสาหกิจชุมชน ที่สร้างรายได้และความยั่งยืนโดยยึดแนวทางพุทธธรรม

⸻

บทสรุป

โครงการนี้จึงเป็นก้าวใหม่ของการสร้างผู้นำนักพัฒนาชุมชนที่มีภูมิปัญญาทางธรรมและวิชาการควบคู่ สร้างขึ้นผ่านกระบวนการเรียนรู้จริง มีจุดศูนย์กลางที่ศูนย์การเรียนรู้มูลนิธิมหาวิชชาลัยธรรมะและอาศรมพอเพียงภิรมย์ ร่วมกับมหาวิทยาลัยแม่โจ้–แพร่ เดินบนแนวทาง “วิถีพุทธ” ผสานกับแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียง สร้างเครื่องมือ สร้างทักษะ และสร้างคน ให้พร้อมนำพาชุมชนไทยให้เติบโตอย่างงดงามและยั่งยืน